KANAŁ AUGUSTOWSKI to bezcenne, unikatowe w skali europejskiej
dzieło budownictwa wodnego z pierwszej połowy XIX wieku. Stanowi
świadectwo wysokiego kunsztu technicznego i realizatorskich umiejętności
polskich inżynierów wojskowych i cywilnych.  Ta
wodna arteria miała połączyć Wisłę - przez rzeki: Narew, Biebrzę,
Nettę i Czarną Hańczę - z Niemnem, a następnie przez rzekę Windawę
z portem nadbałtyckim Windawą. Ponieważ
projektowany Kanał Windawski nie został zbudowany - Augustowski
łączy się z Bałtykiem poprzez Niemen. Autorem projektu i kierownikiem
robót pierwszego etapu budowy Kanału był podpułkownik Ignacy Prądzyński,
późniejszy generał z powstania listopadowego. Ideą tego ogromnego
przedsięwzięcia było uniezależnienie się od celnego dyktatu Prus
w handlu przez port w Gdańsku. Korzystne zakończenie "wojny celnej"
z Prusami spowodowało zaniechanie budowy "windawskiego" odcinka
arterii. Z tego powodu Kanał Augustowski pozostał jedynie drogą
wodną o znaczeniu lokalnym - służąc przewozowi towarów i flisowi
drewna do Wisły i Niemna. W latach międzywojennych Kanał Augustowski
stał się niemałą atrakcją turystyczną jako malowniczy krajobrazowo
szlak kajakowy, żeglarski i komunukacji statkami pasażerskimi.
Taką też funkcję zaczął pełnić po drugiej wojnie światowej na
polskim odcinku. Czynione są starania o uruchomienie dla ruchu
turystycznego wschodniej części Kanału, znajdującej się na terytorium
Białorusi. Wśród znawców, wodniaków i miłośników Suwalszczyzny
ma Kanał swą od dawna utrwaloną renomę. Już pierwsi jego "odkrywcy"
określali tę drogę wodną mianem "dzieła znamienitego", przeprowadzonego
"przez najrozkoszniejsze i bardzo malownicze okolice (...), z
licznymi śluzami gustownie zbudowanymi, które podwyższają piękność
jego". O
wyjątkowym pięknie i krajoznawczo-turystycznej atrakcyjności Kanału
zadecydował niespotykany gdzie indziej - z całym bogactwem przyrodniczym
- pejzaż doliny Biebrzy u jej styku z rzeką Nettą oraz urozmaicony
krajobraz borów i jezior Puszczy Augustowskiej, którą ten Kanał
przecina z zachodu na wschód. Jego długość - od śluzy Dębowo nad
Biebrzą do śluzy Niemnowo na Białorusi - wynosi 101,2 km (z czego
po stronie białoruskiej 19,45 km).
Trasa Kanału Augustowskiego przebiega przez Białobrzegi, a następnie
przez Augustów, skąd prowadzi przez jeziora i stawy: Necko, Białe,
Studzieniczne, Ślepe, Staw Gorczycki, Orlewo, Paniewo, Krzywe
i Mikaszewo Duże i Małe, Mikaszówek. Na jego szlaku położone są
znane wsie letniskowe: Studzieniczna, Płaska, Mikaszówka, a nadto
- nad pobliskim jeziorem Serwy - wsie: Serwy, Sucha Rzeczka i
Małowiste.
System wodny Kanału Augustowskiego reguluje 18 śluz (3 na terytorium
Białorusi). Od śluzy Dębowo (109,92 m n.p.m.) do śluzy Gorczyca
(124,73) wyrównują one wznoszącą się różnicę poziomów, która
wynosi 14,81 m. Od szczytowego punktu w Gorczycy (124,73 m n.p.m.)
poziom wód przez kolejne śluzy, aż do ostatniej w Niemnowie (92,96
m n.p.m.) obniża się o 31,77 m. Niedobór wody od śluzy Swoboda
uzupełnia - przez ciek Suchej Rzeczki - jezioro Serwy oraz poniżej
śluzy Sosnówek rzeka Czarna Hańcza; w części południowej Kanału
podobną rolę pełni jezioro Sajno. Przy każdej śluzie znajduje
się jaz, który pełni funkcję upustu nadmiaru wody. Przez większość
śluz przerzucone są mosty dróg lokalnych.
Najszybciej
Kanał Augustowski zwiedzić można samochodem. Drogi asfaltowe i
żwirowe prowadzą nieopodal jego brzegów. Łatwo dotrzeć do zabytkowych
i najładniejszych zarazem śluz: Przewięˇ, Paniewo, Perkuć, Sosnówek,
Tartak i Kudrynki. Na piechurów i rowerzystów czeka znakowany
szlak zielony, który nad samym brzegiem Kanału biegnie z Augustowa
do Mikaszówki (39,4 km).
Oczywiście, największą atrakcją jest przepłynięcie tej wodnej
arterii kajakiem, kanoe, łodzią rybacką czy też motorówką. Wodowanie
przez śluzy dostarcza wiele emocji (jest odpłatne, ceny niskie).
Warto też zwiedzić część Kanału i jeziora augustowskie statkiem
pasażerskiej Żeglugi Augustowskiej.
SZLAK
KANAŁU AUGUSTOWSKIEGO
Żegluga
Augustowska, Augustów, 29 Listopada 7, tel. 643 21 52;
tel./fax 643 28 81
Augustów
Schronisko młodzieżowe (PTSM),
I Liceum Ogólnokształcące, Osiedle Śródmieście 31, tel. 643
24 02
Wieś
Wojciech
Pole namiotowe na półwyspie Ostry Róg, tel. 643 21 15; Pole namiotowe
we wsi, tel. 643 28 73
Wieś Przewięź
Restauracja "Myśliwska", tel. 643 24 11;
Ośrodek Wypoczynkowy "Leśnik 1", Przewięź (200 miejsc;
stołówka, kąpielisko, wypożyczalnia sprzętu, natryski), tel.
643 20 11
Ośrodek Wypoczynkowy "Leśnik 1", (200 miejsc; sauna,
bar, kąpielisko, wypożyczalnia sprzętu, pole namiotowe), tel.
643 24 21
Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy "Agrawit", (70 miejsc;
domki murowane, wyżywienie, siłownia, wypożyczalnia sprzętu pływającego
i rowerów), tel./fax 643 51 00
Ośrodek Wypoczynkowy "Drogowskaz", (200 miejsc; stołówka,
kawiarnia, wypożyczalnia sprzętu wodnego, plaża), tel./fax 643
22 58
Pole nawiotowe "Patelnia-Binduga", (bar, wypożyczalnia
sprzętu wodnego, plaża, kąpielisko), tel. 643 53 29
Do zwiedzania: zabytkowa śluza w Przewięzi.
Studzieniczna
We wsi zabytkowy kościół drewniany i na półwyspie kaplica (miejsce
kultu maryjnego).
Stanica wodna Swoboda (domki kempingowe, pole namiotowe, stołówka,
sklep).
Pola namiotowe, Barbara Frąkiewicz, tel. 641 80 41
Przedsiębiorstwo Turystyczne "Szop", tel./fax 643
43 99 (rezerwacja kwater, organizacja spływów kajakowych).
Do zwiedzania: zabytkowa śluza Swoboda na wschodnim brzregu Jeziora
Studzienicznego.
Wieś Serwy
"Inco-Veritas" - stanica wodna, tel. 641 88 35
Ośrodek "Invest Nord" (domki kempingowe, stołówka, sklep,
pole namiotowe, plaża, kąpielisko), tel. 641 88 41
Ośrodek Wypoczynkowy "Serwy", (250 miejsc w pawilonach
hotelowych; wyżywienie, kąpielisko, wypożyczalnia sprzętu wodnego),
tel. 641 89 51; 641 88 41
Stanica wodna "Serwy" - na wyspie Dębowo (domki kempingowe,
stołówka), tel. 641 88 35 Gastronomia: bar "Pod Krasnalem"
w środku wsi.
Wieś Płaska
Wieś letniskowa, dużo kwater agroturystycznych, dwa bary, poczta
(tel. 641 87 80), ośrodek zdrowia, Urząd Gminy (tel. 641
87 76), posterunek policji (tel. 641 87 80).
Ośrodek Jeˇdziecki "Oxer", Płaska 28b
Schronisko młodzieżowe (w szkole podstawowej), tel. 641 87
26
Wieś Paniewo
Karczma "Starożyn", tel. 641 87 29
Do zwiedzania: dwukomorowa śluza Paniewo, a 2 km dalej zabytkowa,
pięknie położona śluza Perkuć.
Wieś Mikaszówka
We wsi zabytkowy kościół drewniany, a w pobliżu zabytkowa śluza
Sosnówek. Kwater prywatnych należy szukać na własną rękę. Bar
znajduje się przy szosie do Płaskiej. Poczta, tel. 641 76 19
SZLAK
KAJAKOWY KANAŁU AUGUSTOWSKIEGO
1.
Augustów - Kanał Bystry - jezioro Sajno - rzeka Netta do połączenia
z Biebrzą, skąd powrót od śluzy Dębowo Kanałem Augustowskim do
Augustowa.
2. Augustów - jeziora Necko, Białe, Studzieniczne i dalej
Kanałem Augustowskim do śluzy Tartak (powrót tą samą trasą).
3. Augustów - szlakiem Kanału Augustowskiego do Suchej
Rzeczki, dalej Suchą Rzeczką na jezioro Serwy, skąd (po przewózce
sprzętu) przez jezioro Wigry i dalej Czarną Hańczą do połączenia
z Kanałem Augustowskim i powrót do Augustowa.
|
